Nasz alkoholowy rodowód

W najbliższą sobotę 23 września PROBUSfest, podczas którego rozstrzygniemy nasz konkurs na żywy wzorzec oławskiego herbu, czyli najpiękniejszego białego koguta (szczegóły w gazecie). Ponieważ jednak będzie to przede wszystkim święto lokalnego piwo, warto przypomnieć, że przy pewnej dozie naciągania nazwa Oława ma… alkoholowy rodowód.W różnych pracach historyczno-etnograficznych dość często wymienia się trzy rzeki śląskie razem: Ślęzę, Widawę i Oławę. Co je łączy? Jedna sprawa to fakt, że wszystkie są dopływami Odry i wpadają do niej w pobliżu Wrocławia. Ale jest jeszcze coś. Już w IX wieku dorzecza tych rzek zamieszkiwało duże plemię Ślężan. Tereny było podmokłe, bagniste, lesiste i obfitujące w zwierzynę, toteż szybko zaczęły rozwijać się tutaj szczególnie w takich miejscach, gdzie można było uprawiać ziemię.

W dokumentach Bolesława Kędzierzawego z 1149 roku jedna z osad nad Odrą występuje jako Oława. Wiadomo, że nazwa jest pochodzenia odrzecznego. Nic w tym dziwnego, gdyż miasto swoje specyficzne położenie zawdzięcza właśnie wodom, które je opływają. Rzeka Oława, dopłynąwszy do doliny Odry, nie wpada do rzeki głównej, ale płynie równolegle do niej jakieś 27 km, w niewielkiej odległości, tworząc tzw. ujście zawleczone.

Rzeka Oława – żeby wyjaśnić jej nazwę, trzeba sięgnąć do najdalszych korzeni naszego języka, do prasłowiańszczyzny,a  nawet do języka praindoeuropejskiego. Pierwiastek *el-, *ol- oznacza tu „wodę, wodnistość, śluzowatość, śliskość”. Prasłowiańskie *ol- to rodzaj piwa. W języku staroruskim ol, oll, olovina jest nazwą napoju wyskokowego z żyta czy jęczmienia. Przyrostek -awa w nazwie naszej rzeki jest charakterystyczny dla całej słowiańskiej hydronimii. Praindoeuropejska podstawa el-, ol- występuje też w innych nazwach wodnistych, np. Ołobok, Oła, Olenka. Jak widać wiele było rzek, mających kolor i klarowność wymienionych wyżej napojów alkoholowych.

Przy pewnej dozie dowolności spokojnie więc można przetłumaczyć nazwę rzeki „Oława” jako ciek wodny o kolorze żółtawym, nie do końca klarowny, coś jak płynące szeroką strugą piwo…

JK

Napisane przez:

Zostaw komentarz

XHTML: Możesz użyc następujących znaczników: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

Strony

Szukaj

Nieco o stronie

Umieszczam tu zapiski redaktora naczelnego tygodnika powiatowego - na różne tematy, często związane z gazetą, ale niekoniecznie